Sáng ngày 7/4, nhà thơ Nguyễn Đức Mậu, một gương mặt nổi bật của văn chương Việt Nam, đã qua đời đột ngột khi đang trên chuyến xe buýt dạo quanh Hà Nội. Sự ra đi của ông đã khiến giới văn chương bàng hoàng và tiếc nuối.
Diễn biến bất ngờ
Theo thông tin từ nhà văn Sương Nguyệt Minh, khi đang di chuyển trên xe buýt, nhà thơ bất ngờ choáng và gục xuống. Ông ngay lập tức được đưa tới Bệnh viện Thu Cúc, nhưng không qua khỏi. Chỉ vài giờ trước khi xảy ra sự cố, ông vẫn xuất hiện tại Tạp chí Văn Nghệ Quân đội, nơi ông gắn bó trong nhiều năm.
Ai gặp ông trên đường phố Lý Nam Đế cũng đều nhớ đến nụ cười hiền hậu và sự thân thiện của ông. Hàng sáng, ông thường đi bộ dọc vỉa hè Phan Đình Phùng, nơi bóng cây rợp mát, và thường xuyên bắt tay, chào hỏi mọi người xung quanh.
Niềm đam mê văn chương và cuộc sống giản dị
Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu, sinh năm 1948 tại Nam Định, trưởng thành trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đã dành cả đời mình cho nghệ thuật và văn học. Ông từng chiến đấu dưới cờ Sư đoàn 312 tại chiến trường Lào và những trải nghiệm này đã trở thành nguồn cảm hứng lớn cho các tác phẩm của ông. Hình ảnh người lính và hậu phương trong thơ của ông luôn sống động và đong đầy cảm xúc.
Cuộc sống giản dị của ông được thể hiện qua sở thích lên xe buýt “rong chơi” khắp Hà Nội, thưởng thức cảnh đẹp của phố cổ, ngắm nhìn những biệt thự cũ và mặt nước lặng của Tây Hồ. Đây là cách ông tìm niềm vui bên cạnh việc sáng tác ở tuổi xế chiều.
Trong lời tiễn biệt của nhà văn Sương Nguyệt Minh, ông đã viết: “Nhà số 4 Lý Nam Đế gọi ông là người hiền. Nhớ ông là nhớ Người hiền. Nhớ ông là nhớ Trường ca sư đoàn, Nấm mộ và cây trầm, nhớ Nếu tất cả trở về đông đủ/ Sư đoàn tôi sẽ thành mấy Sư đoàn, nhớ Màu hoa đỏ… Ông ra đi, nhưng thơ còn ở lại mãi mãi với đời.”
Các tác phẩm và đóng góp
Nguyễn Đức Mậu không chỉ nổi danh với những bài thơ mang đậm chất chiến tranh mà còn là một cây bút được đánh giá cao trong Hội Nhà văn Việt Nam. Ông từng giữ vị trí Trưởng ban Thơ tại Tạp chí Văn Nghệ Quân đội. Những tác phẩm tiêu biểu của ông như “Mưa trong rừng cháy”, “Bão và sau bão”, “Cánh rừng nhiều đom đóm bay” và tiểu thuyết “Tướng và lính” đã khắc họa chân thực hình ảnh người lính thời chiến cùng cuộc sống của phụ nữ ở hậu phương.
Một trong những tác phẩm nổi bật nhất của ông là bài thơ “Màu hoa đỏ”, được sáng tác năm 1990 để tri ân những người lính đã hy sinh. Bài thơ sau đó được nhạc sĩ Thuận Yến chuyển thể thành ca khúc, trở thành một phần không thể thiếu trong ký ức của nhiều thế hệ. Nhạc sĩ Thuận Yến đã chia sẻ rằng bài thơ này ban đầu mang tên “Thời hoa đỏ”, nhưng đã được đổi thành “Màu hoa đỏ” theo ý kiến của nhà thơ, để phù hợp hơn với những kỷ niệm về chiến tranh.
Ca khúc đã được rất nhiều nghệ sĩ nổi tiếng thể hiện, như NSND Thái Bảo, NSND Thanh Lam, và Trọng Tấn, mang đến cho tác phẩm một sức sống lâu dài trong lòng khán giả.
Một cuộc đời cống hiến và triết lý sống
Nguyễn Đức Mậu không chỉ là một nhà thơ tài năng mà còn là người sống rất có tâm huyết với nghề nghiệp. Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Nguyễn Quang Thiều, cho biết ông luôn coi trọng sự phong phú trong nghệ thuật, luôn độ lượng và công bằng với thế hệ sau, nhưng không bao giờ dễ dãi với bản thân.
Ngoài ra, nhà thơ cũng áp dụng triết lý vào tác phẩm “Nếp nghĩ”, mà đã trở thành đề thi trong các kỳ thi Ngữ văn THPT, để lại nhiều chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc sống cho thế hệ trẻ.
Ông đã nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001, cùng với Giải thưởng Văn học ASEAN, nhờ những cống hiến của mình cho nền văn học nước nhà. Đồng nghiệp và bạn bè đã đánh giá ông là người sống độ lượng, nghiêm túc với nghề và luôn nâng đỡ các thế hệ viết trẻ.
Tóm lại
Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu đã để lại một di sản văn học phong phú cùng nhiều ký ức đẹp trong lòng bạn bè và độc giả. Sự ra đi của ông là một tổn thất lớn đối với nền văn học Việt Nam, nhưng những tác phẩm của ông sẽ mãi sống cùng thời gian.
