Đà Nẵng, ngày 5.8 – Hơn ba thập kỷ sau phát hiện chấn động về một hố chôn tập trung chứa nhiều hài cốt và di vật quân sự, Ban Chỉ huy quân sự xã Hiệp Đức (TP Đà Nẵng) đang ráo riết thu thập và đối chiếu các tư liệu lịch sử nhằm làm sáng tỏ nguồn gốc của 17 hài cốt được cho là của các liệt sĩ hy sinh trong chiến tranh. Từ lời kể của các nhân chứng sống sót qua thời gian, một bức tranh về quá khứ đầy biến động đang dần hiện rõ, mở ra hy vọng lớn cho việc xác định danh tính và đưa các anh hùng về với đất mẹ.
Cùng Kênh Tin 24h cập nhật qua tin tức này.
Phát Hiện Chấn Động và Hành Trình Tìm Kiếm
Vụ việc được Ban Chỉ huy quân sự xã Hiệp Đức (thuộc Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng) báo cáo tóm tắt kết quả thu thập, xác minh thông tin liên quan đến 17 hài cốt tại khu vực Đồi Thị. Theo đó, vào các ngày 12 và 13.7 vừa qua, cán bộ Ban Chỉ huy quân sự xã Hiệp Đức đã trực tiếp gặp gỡ và ghi nhận thông tin từ các nhân chứng quan trọng.
Lời kể từ những nhân chứng cuối cùng:
- Bà Trần Thị Thanh Hải, một cán bộ hưu trí.
- Ông Trần Ngọc Châu, nguyên Trưởng phòng Văn hóa – Thông tin huyện Hiệp Đức (tỉnh Quảng Nam cũ).
Các nhân chứng cho biết, vào năm 1994, trong quá trình san ủi mặt bằng để xây dựng Nhà văn hóa huyện Hiệp Đức, lực lượng thi công đã bất ngờ phát hiện một hố chôn tập trung. Tại đây, nhiều hài cốt được tìm thấy cùng với các di vật quân sự quan trọng như quần áo, dép cao su, giày, súng AK, súng M79 và một số vật dụng quân sự khác.
Vụ việc ngay lập tức được báo cáo đến Ban Chỉ huy quân sự huyện Hiệp Đức (cũ) để tiến hành kiểm tra và xác minh ban đầu. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, do chưa có đủ căn cứ pháp lý và khoa học để xác định đây là hài cốt liệt sĩ, số hài cốt này đã không được tổ chức quy tập vào nghĩa trang liệt sĩ.
Hành trình di dời đầy gian nan:
Theo lời kể của các nhân chứng, sau khi được phát hiện, số hài cốt này đã được di dời về khu vực chân đồi Tranh, thuộc thôn An Đông (nay là địa bàn xã Hiệp Đức) để chôn cất. Mãi đến năm 2019, các hài cốt tiếp tục được cải táng về khu vực Gò Cao (nay thuộc xã Thu Bồn) để xây dựng mộ và thờ cúng.
Mặc dù chưa được công nhận chính thức, nhưng hằng năm, vào Ngày Thương binh – Liệt sĩ 27.7, người dân địa phương vẫn thường xuyên đến thắp hương, tưởng niệm tại khu mộ này, thể hiện lòng thành kính và biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh.
Những manh mối đầu tiên:
Sau khi tổng hợp thông tin ban đầu, Ban Chỉ huy quân sự xã Hiệp Đức nhận định rằng các nhân chứng có sự thống nhất tương đối cao về thời gian, địa điểm phát hiện, quá trình di dời hài cốt cũng như đặc điểm các di vật được tìm thấy tại hiện trường. Điều này được xem là những thông tin quan trọng, tạo tiền đề để tiếp tục đối chiếu với hồ sơ lưu trữ, tài liệu lịch sử, nhật ký chiến đấu và các nguồn tư liệu liên quan nhằm làm rõ nguồn gốc của số hài cốt.
Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có tài liệu hoặc kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền xác định 17 hài cốt nói trên là hài cốt liệt sĩ. Công cuộc xác minh vẫn đang tiếp diễn, đòi hỏi sự tỉ mỉ và cẩn trọng.
Đồi Thị: Điểm Nóng Chiến Sự Một Thời
Để hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử nơi phát hiện các hài cốt, báo cáo của Ban Chỉ huy quân sự xã Hiệp Đức đã phác họa lại vai trò chiến lược của Đồi Thị trong thời chiến.
Vị trí chiến lược và hệ thống phòng thủ kiên cố:
Đồi Thị, khu vực phát hiện 17 hài cốt, là một điểm cao có vị trí chiến lược đặc biệt, khống chế toàn bộ thung lũng Hiệp Đức và trung tâm quận lỵ. Trong thời chiến, khu vực này được bố trí lực lượng đồn trú dày đặc, xây dựng hệ thống công sự, hầm hào, vật cản nhiều lớp và luôn có pháo binh yểm trợ, biến nơi đây thành một pháo đài vững chắc của đối phương.
Trận đánh lịch sử tại Đồi Thị (tháng 6.1971):
Một trong những sự kiện lịch sử nổi bật tại Đồi Thị là trận tập kích của đơn vị D45 vào tháng 6.1971. Đơn vị này được giao nhiệm vụ quan trọng là tập kích chốt điểm Đồi Thị. Lực lượng tiến công gồm 11 cán bộ, chiến sĩ, được chia thành 3 mũi, vận dụng chiến thuật đặc công bí mật tiếp cận mục tiêu.
- Đêm 5.6.1971: Trong quá trình tiếp cận, một mũi tiến công không may bị đối phương phát hiện do giẫm phải mìn. Tình huống bất ngờ này buộc trận đánh phải chuyển sang nổ súng và xung phong trực diện.
- Hành động quyết liệt: Các mũi tiến công còn lại đồng loạt nổ súng, tiến công dữ dội, nhanh chóng tiêu diệt lô cốt chỉ huy, làm chủ trận địa.
- Kết quả thắng lợi: Quân ta đã thu nhiều vũ khí và rút quân an toàn trước khi trời sáng. Trận đánh kết thúc với việc quân ta tiêu diệt hoàn toàn chốt điểm Đồi Thị, loại khỏi vòng chiến đấu 1 trung đội địa phương quân, thu nhiều vũ khí và phương tiện quân sự.
Trận đánh này không chỉ thể hiện tinh thần dũng cảm, mưu trí của quân ta mà còn là minh chứng cho sự ác liệt của chiến trường Đồi Thị.
Giải phóng quận lỵ Hiệp Đức (tháng 4.1972):
Tiếp nối các trận đánh quan trọng, đêm 29 rạng sáng 30.4.1972, các đơn vị chủ lực của ta đã đồng loạt tiến công hệ thống phòng thủ quanh quận lỵ Hiệp Đức. Trước sức ép quân sự mạnh mẽ cùng với công tác binh vận khéo léo, lực lượng đối phương đã tan rã và buộc phải rút chạy.
Đến 9 giờ ngày 30.4.1972, Trung đoàn 38 phối hợp với đơn vị D45 và lực lượng du kích địa phương đã hoàn toàn làm chủ quận lỵ Hiệp Đức. Toàn bộ khu vực quận lỵ cùng các xã dọc đường 16 được giải phóng, đánh dấu một thắng lợi lớn, mở ra một chương mới cho vùng đất này.
Các sự kiện lịch sử tại Đồi Thị và khu vực Hiệp Đức cho thấy đây là một chiến trường khốc liệt, nơi đã diễn ra nhiều trận đánh ác liệt và nhiều cán bộ, chiến sĩ của ta đã anh dũng hy sinh. Điều này càng củng cố thêm khả năng 17 hài cốt được tìm thấy chính là của các liệt sĩ đã ngã xuống trong những trận chiến ác liệt này.
Nỗ Lực Tiếp Nối Để Tìm Lại Danh Tính
Ban Chỉ huy quân sự xã Hiệp Đức đang tiếp tục thu thập, đối chiếu tư liệu lịch sử, nhật ký chiến đấu, lời kể của các cựu chiến binh và người dân địa phương để tìm kiếm những mảnh ghép còn thiếu, nhằm xác định chính xác danh tính của 17 hài cốt. Công tác này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các cơ quan chức năng và sự đóng góp thông tin từ cộng đồng.
Việc xác định được danh tính các liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm mà còn là nghĩa cử tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Mỗi hài cốt được xác định danh tính là một câu chuyện được kể lại, một phần lịch sử được hoàn chỉnh, góp phần xoa dịu nỗi đau của biết bao gia đình liệt sĩ đang ngày đêm mong mỏi tìm lại người thân.
Tóm lại
Từ những lời kể chân thực của nhân chứng và bối cảnh lịch sử ác liệt của Đồi Thị, Ban Chỉ huy quân sự xã Hiệp Đức đang nỗ lực hết mình để xác minh nguồn gốc 17 hài cốt được phát hiện, mang lại hy vọng tìm lại danh tính cho các liệt sĩ và hoàn thành sứ mệnh tri ân những người đã cống hiến cho đất nước.
