Ngày 14/8 vừa qua, một hội nghị phản biện xã hội quan trọng đã diễn ra tại TP.HCM, tập trung thảo luận về phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Văn Thánh, phường Thạnh Mỹ Tây (quận Bình Thạnh cũ). Với quy mô ảnh hưởng tới khoảng 1.077 trường hợp, dự án này đang đặt ra nhiều câu hỏi cấp bách về giá bồi thường, nơi ở mới và quyền lợi của người dân, thu hút sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng và các chuyên gia.
Quy Mô Dự Án Và Tầm Quan Trọng Phát Triển Đô Thị
Dự án cải tạo rạch Văn Thánh, với tổng chiều dài khoảng 2,24 km (trong đó tuyến rạch chính dài 1.965m từ đường Võ Oanh đến kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè và tuyến rạch nhánh dài 275m), được đánh giá là có vai trò chiến lược trong việc chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường sống, tăng cường khả năng tiêu thoát nước, góp phần chống ngập và từng bước hoàn thiện hạ tầng khu vực. Đây là một phần trong nỗ lực lớn của TP.HCM nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và phát triển bền vững.
Theo kế hoạch, dự án này có tổng mức đầu tư hơn 8.555 tỉ đồng, dự kiến triển khai từ năm 2025 đến 2030. Cụ thể, dự án được chia thành hai dự án thành phần:
- Dự án thành phần 1: Nạo vét, cải tạo môi trường và xây dựng hạ tầng rạch Văn Thánh, dự kiến khởi công gói thầu xây lắp đầu tiên vào tháng 10/2026.
- Dự án thành phần 2: Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng, với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 6.812 tỉ đồng.
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn mà dự án mang lại, thách thức lớn nhất nằm ở việc giải quyết vấn đề ảnh hưởng đến hàng nghìn hộ dân. Hồ sơ dự án cho thấy sẽ có 328 trường hợp bị giải tỏa một phần và 749 trường hợp bị giải tỏa toàn phần, tổng cộng là 1.077 trường hợp.
Nỗi Lo Của Người Dân: Giá Bồi Thường, Tái Định Cư Và Quyền Lợi
Tại hội nghị phản biện xã hội, bà Lê Thị Hoa, Trưởng ban Dân chủ, giám sát và phản biện xã hội (Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM), cùng đại diện lãnh đạo phường Thạnh Mỹ Tây, các chuyên gia và người dân bị ảnh hưởng bởi dự án, đã cùng nhau mổ xẻ các vấn đề cốt lõi. Các ý kiến phản biện tập trung vào ba nhóm vấn đề chính: giá bồi thường, chính sách tái định cư và việc xác định nguồn gốc nhà, đất để áp dụng chính sách.
Giá Bồi Thường: Cần Minh Bạch Và Sát Thực Tế
Về giá bồi thường, đây là mối quan tâm hàng đầu của người dân. Nhiều ý kiến đề nghị mức giá cần được xác định một cách phù hợp, sát thực tế thị trường, đảm bảo tính khách quan, công khai, minh bạch, và quan trọng nhất là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.
Một điểm đáng chú ý là trường hợp các hộ dân chỉ bị thu hồi một phần diện tích đất hoặc nhà. Tuy nhiên, phần đất, nhà còn lại không đảm bảo điều kiện sử dụng, sửa chữa hoặc có thể ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị. Đối với nhóm trường hợp này, các đại biểu đề nghị cần được xem xét kỹ lưỡng trong quá trình hoàn thiện phương án, tránh tình trạng người dân phải chịu thiệt thòi do phần còn lại không thể tận dụng hiệu quả.
Chính Sách Tái Định Cư: Nơi Ở Mới Phải Đảm Bảo An Sinh
Đối với chính sách tái định cư, các đại biểu và người dân nhấn mạnh rằng nơi ở mới phải đảm bảo những điều kiện thiết yếu về sinh hoạt, giao thông, trường học, y tế và việc làm. Mục tiêu cuối cùng là giúp người dân ổn định cuộc sống sau di dời, không bị xáo trộn quá lớn hoặc rơi vào hoàn cảnh khó khăn hơn.
Nhiều vấn đề cụ thể cũng được đặt ra, bao gồm: tỷ lệ hỗ trợ, số suất tái định cư, giá thuê hoặc mua căn hộ tái định cư. Đây là những yếu tố quyết định trực tiếp đến khả năng tiếp cận nhà ở mới và gánh nặng tài chính của người dân.
Xác Định Nguồn Gốc Nhà, Đất: Công Bằng Và Đúng Quy Định
Một nội dung khác nhận được sự quan tâm đặc biệt là việc xác định nguồn gốc nhà, đất và áp dụng chính sách đối với những hồ sơ pháp lý phức tạp. Trong một đô thị có lịch sử phát triển lâu đời như TP.HCM, không ít trường hợp nhà, đất có giấy tờ chưa hoàn chỉnh hoặc nguồn gốc phức tạp.
Các ý kiến đề nghị quá trình xem xét phải khách quan, thống nhất và đúng quy định pháp luật. Đồng thời, cơ quan chức năng cần nghiên cứu đầy đủ hoàn cảnh thực tế của từng trường hợp nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng, hạn chế tối đa việc phát sinh khiếu nại, kiến nghị từ phía người dân.
Tăng Cường Công Khai Thông Tin Và Đối Thoại
Bên cạnh các vấn đề về bồi thường và tái định cư, các đại biểu cũng đề nghị tăng cường công khai thông tin, tổ chức đối thoại trực tiếp, giải thích rõ ràng các chính sách và kịp thời tiếp nhận những kiến nghị chính đáng của người dân trong suốt quá trình triển khai dự án. Điều này nhằm tạo sự minh bạch, xây dựng niềm tin và sự đồng thuận từ phía cộng đồng.
Các chuyên gia tại hội nghị cũng đã phân tích một số vấn đề thực tiễn còn vướng mắc hoặc chưa được quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật hiện hành. Từ đó, địa phương được đề xuất tiếp tục theo dõi, tổng hợp và kiến nghị TP.HCM xem xét các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm đảm bảo tốt nhất quyền lợi của người dân, tránh tình trạng “treo” hoặc khó khăn trong việc áp dụng.
Phản Hồi Từ Chính Quyền Địa Phương
Phát biểu tại hội nghị, bà Bùi Thị Hồng Quế, Chủ tịch UBND phường Thạnh Mỹ Tây, đã yêu cầu các khu phố nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các hộ dân bị ảnh hưởng một cách sát sao. Mục tiêu là kịp thời phản ánh những vấn đề phát sinh lên cấp trên, nhằm tạo sự đồng thuận cao nhất trong quá trình triển khai dự án rạch Văn Thánh. Điều này thể hiện cam kết của chính quyền địa phương trong việc lắng nghe và giải quyết các vấn đề của người dân.
Tóm lại
Dự án cải tạo rạch Văn Thánh là một công trình trọng điểm mang lại nhiều lợi ích cho TP.HCM, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức lớn về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho 1.077 hộ dân bị ảnh hưởng, đòi hỏi sự minh bạch, công bằng và lắng nghe sâu sắc từ phía các cơ quan chức năng để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân.
