Sáng 19.8, Dinh Độc Lập (TP.HCM) đã trở thành cánh cổng thời gian đưa hàng ngàn người dân “xuyên không” về Quảng trường Ba Đình lịch sử vào ngày 2.9.1945, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Điểm nhấn của sự kiện là trải nghiệm thực tế ảo (VR) mang tên “Trở về thời khắc thiêng liêng”, cho phép người tham dự tương tác trong không gian 3D được phục dựng, hòa mình vào dòng người, ngước nhìn lễ đài và lắng nghe từng lời thiêng liêng của Người. Trong số những người đầu tiên tham gia hành trình độc đáo này có Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Tàu, tức Tư Cang, nguyên Cụm trưởng Cụm tình báo chiến lược H.63, người ở tuổi 98 lần đầu tiên được “đứng giữa” Ba Đình năm xưa.
Chuyến trở về 81 năm sau của người Anh hùng tình báo
Năm 1945, chàng thanh niên Nguyễn Văn Tàu vừa tròn 17 tuổi, hừng hực khí thế cách mạng khi tham gia Thanh niên Tiền phong tại Bà Rịa. Ngày 25.8.1945, ông cầm cây tầm vông vạt nhọn, hòa vào dòng người từ các làng xã kéo về tỉnh lỵ để giành chính quyền. Do khoảng cách địa lý xa xôi, ông không thể có mặt tại Quảng trường Ba Đình trong ngày trọng đại 2.9.1945. Khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, bản hùng ca khai sinh ra một kỷ nguyên mới của dân tộc, chỉ đến với chàng trai trẻ qua chiếc radio rè rè.
81 năm đã trôi qua kể từ ngày ấy, giờ đây, công nghệ thực tế ảo đã giúp Đại tá Tư Cang lần đầu tiên “đứng giữa” Quảng trường Ba Đình, chứng kiến một cách cụ thể thời khắc lịch sử mà ông từng chỉ được nghe kể lại. “Cái này tốt quá. Năm đó tôi còn ở Bà Rịa, sự kiện diễn ra khi tôi 17 tuổi. Tôi chỉ nghe Bác Hồ đọc qua radio chứ đâu có được chứng kiến; bây giờ mới được thấy cụ thể”, ông Tư Cang xúc động chia sẻ sau trải nghiệm.
Nhắc lại ký ức về Cách mạng Tháng Tám, ông Tư Cang cho biết Hà Nội giành chính quyền vào ngày 19.8.1945, trong khi tại Sài Gòn và Bà Rịa là ngày 25.8.1945. Theo ông, việc tái hiện những dấu mốc lịch sử quan trọng này bằng công nghệ hiện đại không chỉ mang tính giáo dục mà còn giúp lịch sử trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. “Nói chung, tái hiện lịch sử như vậy là hay quá, nhắc lớp trẻ và mọi người nhớ lại lịch sử của ông cha mình”, ông Tư Cang nhấn mạnh.
Đi qua nhiều thăng trầm và dấu mốc của đất nước, người chiến sĩ tình báo năm xưa không giấu được niềm vui khi chứng kiến vị thế của Việt Nam ngày càng được khẳng định trên trường quốc tế. Từ một đất nước từng ít được biết đến, Việt Nam đã giành được độc lập, thống nhất và hiện đang tích cực tham gia vào nhiều hoạt động quốc tế quan trọng, trong đó có lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc.
Xúc cảm vỡ òa của cựu biệt động Sài Gòn
Cùng tham gia chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng”, ông Nguyễn Đức Thọ, cựu chiến sĩ đơn vị 316 Đặc công biệt động thuộc Bộ Tham mưu Miền, không giấu được sự xúc động khi lần đầu tiên trải nghiệm công nghệ thực tế ảo. Ông Thọ nổi tiếng là người đã nổ phát B40 đầu tiên mở màn trận đánh cầu Rạch Chiếc năm 1975, góp phần quan trọng vào chiến thắng lịch sử của dân tộc.
“Hôm nay, qua công nghệ thực tế ảo, tôi như trở thành một thành viên trong sự kiện lịch sử ngày 2.9.1945. Tôi cảm thấy rất sung sướng, xúc động và tự hào, nhất là khi nghe lời tuyên thệ”, ông Thọ chia sẻ với ánh mắt rưng rưng. Đối với ông Thọ, ngày 2.9.1945 không chỉ là dấu mốc ra đời của một đất nước, một dân tộc độc lập mà còn là ngày thay đổi số phận của mỗi người dân Việt Nam. Từ thân phận người dân mất nước, chịu sự kìm kẹp của thực dân và chế độ phong kiến, mỗi người đã trở thành công dân của một đất nước độc lập, tự do, làm chủ vận mệnh của mình.
Trước đây, ông Thọ chỉ có thể tìm hiểu về thời khắc thiêng liêng này qua báo chí, truyền hình và các tư liệu lịch sử khô khan. Nhưng với công nghệ VR, người trải nghiệm có cảm giác được bước vào chính không gian của sự kiện, thay vì chỉ đứng bên ngoài quan sát. “Đây không chỉ là một hình thức truyền thông mà còn đưa con người trở lại quá khứ, khơi lại cảm xúc của những giây phút đặc biệt. Thế hệ trẻ đã sử dụng công nghệ mới để giúp mọi người xuyên thời gian, trở về với những dấu mốc lịch sử”, ông Thọ đánh giá cao.
Lịch sử gần gũi hơn với thế hệ trẻ qua công nghệ
Phát biểu tại lễ khai mạc chương trình, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, đã nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của việc tổ chức trải nghiệm tại Dinh Độc Lập. Từ không gian gắn liền với dấu mốc đất nước hoàn toàn thống nhất vào năm 1975, công chúng có thể “trở về” Quảng trường Ba Đình ngày 2.9.1945, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập. Hai địa danh, hai thời khắc này cùng gợi nhắc về hành trình đấu tranh kiên cường vì độc lập, tự do và thống nhất đất nước của dân tộc Việt Nam.
Theo ông Cường, TP.HCM là một đô thị hiện đại, năng động và luôn hướng về tương lai. Tuy nhiên, lịch sử và văn hóa vẫn là nền tảng vững chắc tạo nên bản sắc, sức mạnh tinh thần và niềm tự hào của người dân thành phố. “TP.HCM mong muốn thế hệ trẻ hôm nay không chỉ được học về lịch sử mà còn có cơ hội đến với lịch sử, hiểu lịch sử và cảm nhận những giá trị mà lịch sử để lại”, ông Cường nhấn mạnh tầm quan trọng của việc truyền tải lịch sử một cách sống động.
Việc ứng dụng công nghệ hiện đại như thực tế ảo đã giúp những hình thức giáo dục truyền thống trở nên gần gũi, sinh động và hấp dẫn hơn. Lịch sử không còn là những câu chuyện xa xôi, khô khan mà trở thành một trải nghiệm có thể cảm nhận, chạm vào và kết nối trực tiếp với đời sống hôm nay. Đây là cách hiệu quả để nuôi dưỡng lòng yêu nước, tự hào dân tộc trong các thế hệ mai sau.
Thông tin chi tiết về chương trình
Chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” diễn ra từ ngày 19 đến 21.8 tại Dinh Độc Lập, nhân dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công, Quốc khánh 2.9 và 50 năm Thành phố Sài Gòn – Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Chương trình được chỉ đạo bởi Đài Tiếng nói Việt Nam, phối hợp thực hiện bởi Báo điện tử VTC News và Viện Công nghệ thông tin và Truyền thông CDIT thuộc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông.
Trước khi đến TP.HCM, chương trình đã gặt hái thành công lớn tại nhiều địa điểm khác. Vào năm 2025, chương trình đã thu hút hơn 35.000 lượt trải nghiệm tại Hà Nội. Tiếp đó, vào tháng 5.2026, chương trình được tổ chức tại Quảng Ninh và phục vụ hơn 3.000 người dân, du khách tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên (Nghệ An), quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Tại Dinh Độc Lập, chương trình mở cửa miễn phí từ 8 giờ đến 18 giờ hàng ngày, dự kiến sẽ phục vụ khoảng 10.000 lượt người dân. Để tham gia, người dân có thể đăng ký trực tiếp tại cổng số 135 Nam Kỳ Khởi Nghĩa và mang theo căn cước công dân hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để kiểm tra thông tin.
Tóm lại
Chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” tại Dinh Độc Lập đã thành công mỹ mãn trong việc sử dụng công nghệ thực tế ảo để tái hiện khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, mang lại trải nghiệm cảm xúc mạnh mẽ cho các cựu chiến binh và thế hệ trẻ, đồng thời khẳng định giá trị của việc ứng dụng công nghệ vào giáo dục lịch sử và truyền bá lòng yêu nước.
