Ngày 27/2, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) đã đề nghị truy tố cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến liên quan đến vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” theo khoản 3 Điều 219 Bộ luật Hình sự.
Bằng chứng sai phạm
Bà Tiến không phải là người duy nhất bị cáo buộc trong vụ án này; còn có chín bị can khác, bao gồm ông Nguyễn Chiến Thắng, cựu Giám đốc Ban quản lý dự án y tế trọng điểm thuộc Bộ Y tế, và ông Nguyễn Hữu Tuấn, cựu Phó ban phụ trách. Hai vị này cũng đối mặt với các cáo buộc tương tự, bao gồm “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Nhận hối lộ”.
Theo kết quả điều tra, bà Tiến đã có mặt trong quá trình lựa chọn nhà thầu cho 10 gói thầu xây lắp của dự án Bệnh viện Bạch Mai 2, nơi bà tham gia chỉ định thầu trực tiếp các đơn vị. Thí dụ, nếu có đơn vị nào liên hệ, bà sẽ giới thiệu họ gặp ông Thắng để trao đổi về hồ sơ thầu. Ngược lại, bất kỳ đơn vị nào xin thầu, ông Thắng sẽ báo cáo bà Tiến để nhận chỉ đạo.
Quy trình đấu thầu
Dự án Bệnh viện Bạch Mai 2 đã phát hành hồ sơ mời thầu cho gói XDBM-01, có 9 đơn vị tham gia mua hồ sơ nhưng chỉ có 3 nhà thầu nộp hồ sơ đề xuất. Liên danh Tổng công ty 36 – Tổng công ty 319 – Tổng công ty Thành An thắng thầu với giá 2.189 tỷ đồng, trong đó đến ngày 31/12/2024, đã được thanh toán hơn 1.900 tỷ đồng.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, hệ thống thanh toán giữa Ban quản lý dự án và nhà thầu phát sinh bất thường. Cụ thể, các nhà thầu đã trả cho ông Thắng 5% giá trị trước thuế, tổng cộng lên đến 37,8 tỷ đồng. Sau khi ông Thắng về hưu, ông Hữu Tuấn tiếp tục nhận khoản chi này, tổng cộng khoảng 4,5 tỷ đồng.
Những liên danh nhà thầu
Ngoài liên danh trên, còn có nhiều doanh nghiệp khác cũng đã “chia sẻ” 5% giá trị tạm ứng khi được trúng thầu. Các liên danh như Tổng công ty Xây dựng Hà Nội và Công ty Hồng Hà Việt Nam hay VNPT – CIDTT đều bị xác định có sự vi phạm trong các hoạt động đấu thầu và thanh toán.
Dù các nhà thầu nói rằng họ đã triển khai đúng khối lượng công việc, nhưng không có biên bản nghiệm thu hay thanh toán đầy đủ, dẫn đến thiệt hại phải chịu phí lãi ngân hàng và bảo trì. Thậm chí, việc chuyển tiền cho ông Thắng và ông Hữu Tuấn hoàn toàn bằng tiền mặt và không có hóa đơn, chứng từ, gây khó khăn trong việc khôi phục lại thiệt hại.
Chuyển hồ sơ sang Bộ Quốc phòng
C03 cũng đã phát hiện những sai phạm nghiêm trọng của 4 doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng, trong đó có Tổng công ty 36, Tổng công ty 319, Tổng công ty Thành An và Công ty cổ phần Armephaco. Hồ sơ liên quan đến các doanh nghiệp này đã được chuyển sang Cơ quan điều tra hình sự Bộ Quốc phòng để xử lý theo quy định.
Theo thông tin từ cơ quan điều tra, ông Thắng và ông Hữu Tuấn đã nhận tổng cộng hơn 100 tỷ đồng từ các nhà thầu, trong đó có khoảng 20 tỷ đồng được cho là đã đưa cho bà Tiến. Tuy nhiên, cựu Bộ trưởng này chỉ thừa nhận đã nhận 2,5 tỷ đồng từ ông Thắng và 5 tỷ đồng từ ông Tuấn.
Khắc phục hậu quả
Trong quá trình điều tra, các bị can đã nộp tổng cộng 44,7 tỷ đồng để khắc phục thiệt hại. Bà Tiến đã nộp 14,5 tỷ đồng, trong khi ông Thắng nộp 1 tỷ và ông Hữu Tuấn nộp 3,7 tỷ. Công tác kê biên tài sản cũng đã được thực hiện, trong đó có 3 bất động sản của ông Thắng và 1 của ông Hữu Tuấn tại Hà Nam.
C03 kiến nghị Bộ Y tế chỉ đạo các bên liên quan phối hợp khẩn trương đưa dự án vào sử dụng và phải thanh toán đúng quy định để không gây thiệt hại cho tài sản Nhà nước. Dự án Bệnh viện Bạch Mai 2 được phê duyệt từ năm 2014 với tổng mức đầu tư 9.958 tỷ đồng, trong đó mỗi bệnh viện đạt quy mô 1.000 giường bệnh.
Tính đến cuối năm 2024, mặc dù hai dự án đã giải ngân 5.086 tỷ đồng vốn ngân sách Nhà nước, nhưng bà Tiến và các cộng sự đã bị cáo buộc gây thất thoát lên đến hơn 803 tỷ đồng của nhà nước.
Tóm lại
Vụ án tranh chấp liên quan đến cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến không chỉ phơi bày những sai phạm trong quản lý tài chính mà còn đặt ra yêu cầu nghiêm túc về sự minh bạch và trách nhiệm trong công tác đấu thầu, xây dựng các dự án y tế tại Việt Nam.
